کاربر: میهمان
با پزشکان معرفی شده در این سایت تماس بگیرید و مشکلات خود را مطرح نمایید  

اطلاعات مربوط به سرطان مجرای صفرا

سرطان کیسه صفرا چیست؟

سرطان مجرای صفرا، یک نوع سرطان کمیاب است که در مجرای صفرا شکل می گیرد. مجرای صفرا، لوله باریکی است که صفرا را از کبد و کیسه صفرا به روده کوچک می رساند، جایی که به هضم غذا کمک می کند.

انواع سرطان مجرای صفرا

برحسب موقعیت، سرطان مجرای صفرا را می توان به سه گروه تقسیم کرد :

  • سرطان مجرای صفرای Hilar perihilar– این سرطان متداول ترین نوع از سرطان مجرای صفرا است و در بخشی شکل می گیرد که شاخه های کبدی از کبد خارج می شوند. در مراحل اولیه، فقط یک بخش کوچک را می توان قطع کرد. مجرای صفرای Hilar به تومورهای Klatskin مربوط می شود.

  • سرطان مجرای صفرای Intrahepatic – این نوع سرطان در درون کبد در شاخه های کوچک تر مجاری تشکیل می شود. ممکنست که این سرطان با سرطان یاخته های کبد اشتباه گرفته شود. فقط یکی از 10 سرطان مجاری صفرا از این نوع است. حدود نیمی از این سرطان ها در زمانی که تشخیص داده می شوند، قابل درمان هستند.

  • سرطان مجرای صفرای Distal – قابل درمان تر از سرطان های یاد شده در بالاست، این سرطان ها در محلی نزدیک تر به روده کوچک تشکیل می شوند. اما جراحی آنها نیاز به این دارد که بخشی از لوزالمعده و نیز بخشی از روده کوچک برداشته شود.

 

عوامل ابتلاء به سرطان مجرای صفرا

مفهوم سرطان مجرای صفرا

صفرا که مایعی سبز مایل به زرد است در کبد تولید می شود و در کیسه صفرا ذخیره می گردد و در خلال عمل هضم، به تجزیه شدن چربی ها کمک می کند. صفرا از طریق مجموعه ای از مجاری که سیستم صفراوی نامیده می شود، به این اعضاء منتقل می گردد. این سیستم روزانه 50 تا 100 قاشق سوپ خوری صفرا تحویل می دهد. این ساختار لوله مانند کوچک، نقش بزرگی در فرآیند هضم غذا بازی می کند.

مجاری صفرا عملکردی نزدیک به سیستم هضم غذا دارند. التهاب، سوزش و یا گرفتگی در این سیستم، سبب ایجاد مشکل در هضم غذا و یا یرقان می شود و یا بیماری های مزمنی را ایجاد می کند. برخی از این شرایط عوامل مخاطره آمیزی را از نظر ایجاد سرطان مجرای صفرا سبب می شوند. داشتن یک یا چند عامل از این عوامل به معنی این نیست که شما حتما دچار این سرطان خواهید شد اما دانستن این عوامل سبب می شود که بتوانید اقدامات حفاظتی لازم را انجام دهید.

عوامل بالقوه ابتلاء به سرطان مجرای صفرا

عوامل ابتلاء شامل این موارد می باشند: بیماری های خاص کبدی یا مجرای صفرا؛ سوزش مزمن یا التهاب مجرای صفرا؛ عفونت های انگلی؛ چاقی؛ سابقه خانوادگی؛ عوامل محیطی (قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی سرطان زا و رادیواکتیو) و سبک های خاص زندگی.

مجددا اگرچه این عوامل می توانند احتمال دچار شدن به سرطان مجرای صفرا را افزایش دهند ولی داشتن یک یا چند عامل از اینها به معنی این نیست که شما حتما مبتلاء به سرطان می شوید. مشورت با پزشک سبب می شود که درک بهتری از این عوامل در ارتباط با سلامت خود بدست آورید. در مورد هر یک از این عوامل که فکر می کنید ممکنست احتمال ابتلاء شما را به سرطان افزایش می دهد، با پزشک خود صحبت کنید.

عوامل مربوط به شیوه زندگی، محیط و بهداشت

  • مصرف زیاد الکل و نیز بیماری کبدی

  • کشیدن سیگار

  • قرار گرفتن درمعرض مواد شیمیایی خطرناک

  • دیوکسین، nitrosamine ها و PCB ها

  • Thorotrast (مواد شیمیایی تزریق وریدی که قبلا برای برخی از عکس برداری های پرتو ایکس مصرف می شد ولی امروزه منسوخ شده است)

  • عفونت های انگلی موجود در آب

  • ناخنک های کبدی (Clonorchis sinensi یا Opisthorchis viverrini)

  • چاقی

  • دیابت

  • کیست های Choledochal

عفونت ها یا بیماری های مزمن

  • Sclerosing cholangitis (عفونت مجرای صفرا)

  • ورم مخاط روده بزرگ (التهاب روده بزرگ)

  • سنگ مجاری صفرا

  • بیماری لوزالمعده

  • سندروم شکم تحریک پذیر

  • التهاب یا سوزش مزمن ممکنست در بیماری ها یا شرایطی که مرتبط با سرطان مجرای صفرا می باشد نیز بوجود آید.

موارد ارثی سرطان مجرای صفرا

موارد ارثی اندکی وجود دارند از قبیل بیماری Caroli (که سندروم Caroli هم نامیده می شود) که ممکنست سبب شود برخی از افراد مستعد بیماری باشند و نیز افزایش سوزش مجرای صفرا از این دسته است. اما بیشتر موارد سرطان مجرای صفرا به گونه ای نیستند که به مسئله سابقه در خویشاوندان ارتباطی داشته باشند.

سن

سرطان مجرای صفرا در بین افراد میان سال زیاد متداول نیست. بیش از 60 درصد از بیماران دارای این نوع سرطان، 65 سال یا بیشتر سن دارند.

توجه: هر چیزی که احتمال ابتلاء به یک بیماری را افزایش می دهد، عاملی برای احتمال ابتلاء نامیده می شود. دارا بودن عوامل احتمال ابتلاء به سرطان بدین معنی نیست که شما حتما دچار این بیماری خواهید شد و نداشتن این عوامل بدان معنی نیست که شما به هیچ وجه دچار این بیماری نخواهید شد. اگر فکر می کنید که احتمال ابتلاء به این بیماری را دارید، آن را با پزشک خودتان در میان بگذارید.

درک عوامل ابتلاء شما به بیماری

بیشتر این عوامل مستقیما منجر به سرطان نمی شوند و ممکنست کسانی باشند که با وجود داشتن این عوامل، دچار این بیماری نشوند. شما و پزشک شما می توانید برای انتخاب سبکی از زندگی که احتمال ابتلاء شما را به این سرطان کنترل می کنند، با هم مشورت کنید.

 

نشانه های سرطان مجرای صفرا

نشانه های سرطان مجرای صفرا

هنگامی که مجاری صفرا بدرستی کار می کنند، در خلال فرآیند هضم غذا، صفرا را به درون روده کوچک تخلیه می کنند. هنگامی که در سیستم مجاری صفرا گرفتگی وجود دارد، صفرا به درون کیسه صفرا یا کبد برمی گردد و چربی ها از روده ها به صورت هضم نشده عبور می کنند.

در مورد سرطان مجرای صفرا، ممکنست که توموری جریان صفرا را مسدود کند. اگر این مورد رخ دهد، bilirubin (ماده زرد مایل به قهوه ای که در صفرا یافت می شود) ساخته می شود و سبب یرقان و زرد شدن پوست و چشم ها می شود. یرقان خودش یک بیماری نیست اما نشانه ای از شرایط خاصی می باشد که معمولا کبد یا سیستم صفراوی را تحت تاثیر قرار می دهد.

Olangiocarcinoma یک سرطان مجاری صفرا از نوع نادر است که رشد کندی دارد. مجاری صفرا به عنوان لوله هایی از کبد به روده کوچک عمل می کنند که در خلال فرآیند هضم، صفرا را تحویل می دهند. متداول ترین نشانه های سرطان مجرای صفرا، توسط عملکرد غیر طبیعی کبد از قبیل یرقان، کاهش وزن و تغییرات در مدفوع یا ادرار مشخص می شود.

برخی از نشانه های بالقوه مرتبط به سرطان مجرای صفرا بشرح زیر می باشد :

  • یرقان (زرد شدن پوست و سفیدی چشم ها)، که گاهی همراه با خارش پوست می باشد

  • افزایش اشتها- کاهش وزن

  • افزایش حجم شکم – احساس پر بودن شکم

  • تهوع و تب یا یکی از این دو

  • تغییر در مدفوع یا ادرار

توجه : احتمال دارد که این نشانه ها در اثر شرایط دیگری جز سرطان از قبیل عفونت یا دیگر بیماری ها باشد. بهتر است که برای تشخیص دقیق، با یک متخصص مشورت کنید.

مفهوم نشانه های سرطان مجرای صفرا

رشد سرطانی از قبیل تومورها می تواند به گونه ای بالقوه مجاری صفرا را مسدود کند. یرقان نشانه ای قابل تشخیص است و این بعلت زرد شدن قابل توجه پوست و چشم ها می باشد. یرقان همچنین علامتی متداول از انسداد یا التهاب مجرای صفرا است.

گاهی اگر در خلال هضم غذا، صفرای کافی در امعاء و احشاء نباشد تا به تجزیه چربی ها کمک کند، تغییرات قابل توجهی در رنگ مدفوع یا ادرار دیده خواهد شد. در نبود bilirubin در اثر گرفتگی مجاری صفرا، ممکنست که رنگ مدفوع روشن یا گچی رنگ شود. Bilirubin ممکنست از طریق ادرار دفع شود در حالی که رنگ ادرار را کمی تیره می کند.

معمولا تومورها در اثر موقعیت مجاری صفرا در درون بدن به صورتی آشکار هستند. فشار تومور در اندام های مجاور ممکنست سبب احساس پربودن شکم یا درد شود. معمولا تهوع یا تب، اثر جانبی عملکرد غیرطبیعی کبد و یا ساخته شدن Bilirubin می باشد. اگر علائمی از یرقان، تب یا درد غیر قابل توجیه دارید، پیگیری فوری برای درمان، بسیار مهم است.

نشانه هایی که شرح داده شد، ممکنست علائمی از شرایط مرتبط با کبد یا بیماری باشد. اگر تصور می کنید که احتمال ابتلاء به سرطان مجرای صفرا و نشانه هایی از آن را دارید، باید با یک متخصص مشورت کنید. عملکرد کبد در سلامت عمومی بدن، نقشی اساسی دارد.

 

تشخیص سرطان مجرای صفرا

ابزارهای ردیابی سرطان مجرای صفرا

فرآیند تشخیص، با شناسایی دقیق و مرحله بندی سرطان آغاز می شود. این کار ممکنست یک یا چند مورد از آزمایش های زیر را بکار برد تا مجرای صفرا و کبد را مورد بررسی قرار می دهند :

  • معاینات پزشکی

  • ماوراء صوت

  • سی تی اسکن MRI (تصویربرداری با کمک تشدید مغناطیسی)

  • ERCP

  • PTC

  • Biopsy

  • آزمایش های عملکرد کبد

 

مرحله بندی سرطان مجرای صفرا

مرحله بندی سرطان مجرای صفرا

تشخیص سرطان مجرای صفرا، یک فرآیند است و مرحله بندی، بخشی جدا نشدنی از این فرآیند می باشد. هدف از مرحله بندی سرطان مجرای صفرا، ارزیابی موقعیت، سایز و میزان گسترش تومور اولیه می باشد. همچنین فرآیند مرحله بندی، فرصتی برای پزشکان و بیماران است که در مورد گزینه های موجود برای درمان بحث کنند. همه این اطلاعات به شما و پزشک کمک می کنند که استنباط از سرطان و نیز نیازهای درمانی شخصی را به اشتراک گذارید.

همچنین پزشک با استفاده از اطلاعات در دسترس، احتمال برداشتن تومور را از طریق جراحی بررسی خواهد کرد. در مراحل اولیه سرطان مجرای صفرا (مرحله 0-II)، احتمال موفقیت جراحی بیشتر است. اما هر مورد برای خود منحصر بفرد است و نیاز به توجه ویژه خود دارد.

مفهوم مرحله بندی سرطان، اساسی را برای تعیین درمان فراهم می سازد. اما ارزیابی احتمال ریشه کن کردن و جراحی، به چندین عامل بستگی دارد که شامل این موارد می باشد: سلامت عمومی بیمار، موقعیت تومور در درون مجرای صفرا و موارد ترجیحی بیمار برای درمان خودش.

مفهوم سیستم TNM

متداول ترین و معتبرترین روش برای مرحله بندی سرطان مجرای صفرا، سیستم TNM است. مراحل سرطان با سه بخش کلیدی تعیین می شوند :

  • تومور- تومورها بر حسب مقیاس 0-4 درجه بندی می شوند و این در حالیست که T0 نشان می دهد که شاهدی دال بر گسترش تومور اولیه به بافت موضع وجود ندارد، افزایش اعداد (T1-T4) مطابق با افزایش سایز و نیز میزان گسترش تومور می باشد. سرطان در Situ (Tis) نشان می دهد که سرطان مقدماتی به فراتر از لایه مجرای صفرا (غشاء مخاطی آن) گسترش پیدا نکرده است.

  • غده – فرآیند مرحله بندی، دخیل شدن در غدد لنفاوی محل را ارزیابی می کند به گونه ای که N1 (شاهدی بر دخیل شدن غدد لنفاوی محل) و N0 (عاری بودن غدد لنفاوی محل از سرطان) می باشند.

  • گسترش – گسترش سرطان به صورت M0 (نبودن علامتی دال بر گسترش سرطان) و یا M1 (گسترش سرطان) نام گذاری می شود.

هر یک از گروه ها (T، N و M) ارزیابی و درجه بندی می شوند. یک حرف X به معنی کافی نبودن اطلاعات می باشد (مثلا شرایطی که عامل خاصی را نمی توان به گونه ای مناسب بررسی کرد).

گروه بندی مراحل سرطان مجرای صفرا

درجه های T، N و M با فرآیند گروه بندی مراحل ترکیب می شوند و به صورت اعداد رومی 0-IV بیان می شوند. گروه بندی مراحل سرطان مجرای صفرا بشرح زیر است :

مرحله 0 از سرطان مجرای صفرا : سرطان فقط در لایه درونی مجرای صفرا یافت می شود و به غدد لنفاوی و یا سایر نقاط بدن سرایت نکرده است (مثلا Tis، N0، M0).

مرحله I از سرطان مجرای صفرا : سرطان همچنان در درون مجرای صفرا است و اکنون به لایه های بافت محل سرایت کرده ولی هنوز به غدد لنفاوی و یا سایر نقاط بدن سرایت نکرده است (مثلا T1، N0، M0).

مرحله II از سرطان مجرای صفرا : اکنون سرطان به اندام های مجاور از قبیل کبد، کیسه صفرا و لوزالمعده سرایت کرده است. همچنین ممکنست که سرطان در شاخه های سیاهرگ ورودی یا سرخرگ کبدی یافت شود ولی به بخش های دورتر بدن سرایت نکرده است. (در مرحله IIB، سرطان به غدد لنفاوی مجاور سرایت کرده است.) (مانند T3، N0، M0).

مرحله III از سرطان مجرای صفرا : سرطان به سیاهرگ ورودی اصلی، سرخرگ مشترک، دوازدهه (بخش نخست از روده کوچک)، روده بزرگ و دیواره شکمی سرایت کرده اما به فراتر از این اعضاء سرایت نکرده است. ممکنست که سرطان به غدد لنفاوی سرایت نکرده باشد (مثلا T4، N0 یا N1، M0).

مرحله IV از سرطان مجرای صفرا : سرطان به بخش های دورتر بدن سرایت کرده است (مثلا هرگونه T، هرگونه N، M1).